Als een rollende steenWas deze recensie maar zo mooi als het boek. Sober, helder, een minimum aan woorden en een maximum aan culturele achtergrond. Een steen ligt waar –ie ligt. Maar als de wereld eromheen gaat schuiven, rolt de steen mee. Conxa is zo'n rollende steen. Ze is een vrouw op het platteland van Catalonië, in het noordoosten van Spanje, de regio rond Barcelona.

De perfecte tijd om de behandeling te starten is wanneer de symptomen verschijnen alleen. Internet is de beste praktijken om drugs te bestellen. Er zijn tal van medicijnen voor mannelijke impotentie te genezen. Onder staan ​​twaalf informatie die u moet weten over "kamagra bijwerkingen". Nu veel gebruikers online zoeken naar de exacte zoekwoord "" op het web. De zeer belangrijke factor je moet zoeken is "". Sommige mannen die drinken overmatig zoals marihuana vinden het moeilijk om een ​​erectie te behouden en zich tot erectiestoornissen medicijnen voor een tijdelijke oplossing. Soms medische aandoeningen of andere medicijnen kunnen interactie aangaan met Viagra. Je moet heel omzichtig te zijn terwijl het gaan om medicijnen, zoals Viagra te bestellen.

Conxa wordt geboren in een arm gehucht in de Pyreneeën. Op haar dertiende wordt ze naar een kinderloze oom en tante gestuurd. Die zijn misschien iets welvarender dan haar ouders, het leven in de bergen blijft hard en vol ontberingen. Zoals in alle bergdorpen zijn ze afhankelijk van de seizoenen en de oogsten. Maar nu blijkt: ook van oorlog en vrede. Dit bewustzijn dringt langzaam in haar leven door als haar geordende leven wordt ontworteld door de Spaanse burgeroorlog (1936 – 1939). Een half miljoen mensen vindt dan de dood.

Twee trauma's bepalen Conxa's leven: als ze dertien is wordt ze bij haar moeder vandaan naar haar oom en tante gebracht waar ze verder opgroeit. Later wordt haar man, aanhanger van de republiek, omgebracht en worden zij en haar dochters tewerkgesteld. Als ze terugkomt, heeft ze geen man meer en geen graf om te bezoeken. "Als kralen van een rozenkrans regen de dagen zich aaneen. De ene ging snel voorbij, de andere langzaam, maar als je ze bij elkaar optelde, was er toch alweer een hele tijd voorbijgegaan." Dit zijn scharnierpunten in haar leven: ze ontwikkelt daardoor een politiek bewustzijn. Ze groeit op in een paternalistische samenleving. Vrouwen in dergelijke samenlevingen moeten hard kunnen werken, inschikkelijk zijn, zich kunnen voegen, je moet er wat aan hebben. Woorden hebben ze niet. Emoties ervaren ze wel, maar ze zijn nooit bepalend voor wat ze doen. Maar doordat Conxa's wereld gaat schuiven, gaat zij op een ander niveau nadenken. Waarom gaan de dingen zoals ze gaan, wie bepaalt dat en ben ik het daar mee eens?

In Als een rollende steen vertelt Conxa drie verhalen: ze vertelt over de lotgevallen en de innerlijk wereld van iemand wiens leven wordt getekend door burgeroorlog en het Frankoregiem. Ze vertelt over de Conxa die uit een agrarisch bergdorp naar Barcelona verhuist, de teloorgang van het platteland. En ze vertelt over de geboorte van haar politieke bewustzijn. Conxa staat misschien wel voor het Catalaanse volk: ze mag dan het zwijgen worden opgelegd, de onderdrukking heeft haar ook een politiek zelfbewustzijn gebracht. Ze zwijgt wel, maar de stilte is een onbuigzaamheid die door de dictatuur niet kan worden vernietigd. Deze drie lijnen maken dat het boek veel diepte heeft. Het taalgebruik is sober en ingetogen. De schokkende ervaringen uit Conxa's leven worden pas schokkend in het hoofd van de lezers. De zinnen van Conxa zijn nuchter, wat onderkoeld. Conxa zegt en denkt geen woord te veel.

Als een rollende steen is het eerste boek van Maria Barbal. Inmiddels is ze een bekende Catalaanse schrijfster. Catalaans wordt door ongeveer 10 miljoen mensen gesproken in het gebied rond Barcelona en in Frankrijk. In de tijd van Franco was het een verboden taal. In 1979 was de machtsperiode van deze dictator ten einde. In 1984 werd het boek in het Catalaans uitgebracht, en werd het door de lezers zeer goed ontvangen. Het is een aanklacht tegen het toenmalige regime. Maar het is ook een bewijs dat de Catalaanse literatuur niet ten gronde is gericht.

Barbal komt zelf ook uit de Pyreneeën en heeft als tiener in de jaren 70 de verhuizing naar Barcelona gemaakt. 'Een culturele emigratie', noemt ze dat. Van Als een rollende steen is onlangs de vijftigste druk in het Catalaans verschenen. Het boek is in diverse talen vertaald. Sinds dit jaar ook in het Nederlands. En terecht: Barbal vertelt met een minimum aan stijlmiddelen over een wereld die in Europa nog maar net is verdwenen, en die elders in de wereld nog gewoon bestaat. Het boek is een monument. Een standbeeld voor vrouwen uit Catalonië. Barbal: "Met Als een rollende steen wilde ik een stem geven aan een van de naamloze mensen, die als een rollende steen door de geschiedenis werden meegesleurd."

Als een rollende steen (roman) Maria Barbal (vert. Helena Overkleeft), Utrecht, 2009, 128 blz., € 16,95

Tekst: Gertine Wilders