heartfieldJohn Heartfield was een Duitse typograaf en Dada-kunstnaar die in de jaren dertig naar Engeland vluchtte. In schoolboeken kom je zijn platen vaak tegen. Hitler staat afgebeeld als de inhalige demagoog of een verderfelijke vredesengel en Stalin als de grote volksvriend. Daarbij maakt Heartfield gebruik van fotomontage, in een tijd ver voor Photoshop. Met krachtige beelden waarschuwt hij in de jaren dertig tegen het nationaal socialisme. Museum De Fundatie exposeerde zijn werk.

De perfecte tijd om de behandeling te starten is wanneer de symptomen verschijnen alleen. Internet is de beste praktijken om drugs te bestellen. Er zijn tal van medicijnen voor mannelijke impotentie te genezen. Onder staan ​​twaalf informatie die u moet weten over "kamagra bijwerkingen". Nu veel gebruikers online zoeken naar de exacte zoekwoord "" op het web. De zeer belangrijke factor je moet zoeken is "". Sommige mannen die drinken overmatig zoals marihuana vinden het moeilijk om een ​​erectie te behouden en zich tot erectiestoornissen medicijnen voor een tijdelijke oplossing. Soms medische aandoeningen of andere medicijnen kunnen interactie aangaan met Viagra. Je moet heel omzichtig te zijn terwijl het gaan om geneesmiddelen, zoals Viagra te bestellen.

Museum De Fundatie exposeert werk van de Duitse typograaf en Dada-kunstnaar John Heartfield. In schoolboeken kom je zijn platen vaak tegen. Hitler staat afgebeeld als de inhalige demagoog of een verderfelijke vredesengel en Stalin als de grote volksvriend. Daarbij maakt Heartfield gebruik van fotomontage, in een tijd ver voor Photoshop. Met krachtige beelden waarschuwt hij in de jaren dertig tegen het nationaal socialisme.

Veel collages, boekomslagen en vooral fotomontages van John Heartfield zijn in Zwolle te zien. Ze zijn onderdeel van de propagandaoorlog die in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw woedt tussen het communisme en het nationaal socialisme. Een belangrijk middel in deze strijd waren de geïllustreerde weekbladen die beide partijen uitgaven. John Heartfield opereert aan communistische zijde. Met zijn krachtige beeldtaal geeft hij een bijna profetische waarschuwingen tegen het nationaal socialisme. Heartfields waarschuwingen zijn knap en krachtig en worden ook op straat verspreid. Toch delft Heartfield het onderspit. De stemmenstrijd om de arbeiders wordt niet gewonnen: uiteindelijk stemden de meesten Hitler. Als Hitler de totale macht grijpt, vlucht Heartfield naar Praag en later naar Londen.

Geen art pour l'art meer

Heartfield heeft niet altijd politiek werk gemaakt. Geboren als Helmut Herzfeld (Berlijn, 1891) volgt hij van 1909 tot 1912 de Kunstnijverheidschool in München. In 1913 gaat hij terug naar Berlijn. Hij krijgt een beurs, laat het betaalde werk liggen en leeft als bohemien. Hij maakt deel uit van een groep expressionistische kunstenaars in Berlijn. Deze groep leeft voor de kunst en heeft niet veel op met politiek. Wel zijn ze erg tegen het wapengekletter van de Eerste Wereldoorlog. Maar at heeft niet veel invloed op hun. Dan ontmoet Herzfeld tekenaar en schilder George Grosz. Grosz maakt het oorlogsgeweld wèl tot onderwerp van zijn kunst. Gronsz stimuleert de Berlijnse expressionisten. Een aantal van hen slaan artistiek een heel nieuwe richting in. Ook Herzfeld verandert door Grosz en zijn werk. Geen art pour l'art meer, maar werken in de hitte van de maatschappelijke ontwikkelingen. Hij gaat in zijn onwenteling zo ver dat hij al zijn werk van voor die tijd vernietigt. Geen oud werk van hem dus in De Fundatie.

In 1916, midden in de Eerste Wereldoorlog, verandert Herzfeld zijn naam in: John Heartfield. En dat terwijl mensen op straat elkaar begroetten met "Und Gott strafe England." Twee jaar later treedt hij toe tot Berlijnse Dada-beweging die daar dan net voet aan de grond krijgt. Vanaf 1930 bereikt hij het grote publiek als hij maandelijks, later wekelijks de omslag ontwerpt van de Arbeiter Illustrierte Zeitung, het communistische weekblad. Op ingenieuze wijze monteert hij verschillende foto's aan elkaar, bewerkt ze en voegt er pakkende teksten bij. Zo monteert hij een röntgenfoto van zijn eigen borstkas aan het hoofd van Hitler. De fotomontages, de verschijnen tot 1938, vormen het hoogtepunt van Heartfields werk en zijn wereldberoemd geworden.

Recht voor zijn raap

Het strartpunt Heartfields werk is meestal een uitspraak van Hitler of Goebels uit een toespraak of rede. Daar zoekt hij een beeld of een symbool bij dat iedereen snapt. Van een hakenkruis maakt hij het middeleeuwse rad waarop een man geradbraakt wordt. Of hij beeldt Hitler af als vredes-engel met een gemuilkorfde vredesduif. Het kruis van Jezus wordt verzwaard tot hakenkruis. Taal en beeld komen recht voor zijn raap samen: bij de eerste aanblik besef je gelijk waar het om gaat. Het maakte Heartfield in zijn tijd zeer bekend en omstreden.

Als in 1933 Hitler aan de macht komt in Duitsland, vlucht Heartfield naar Praag. Daarvandaan maakt hij nog steeds het cover voor het communistisch weekblad. In 1938 vlucht hij naar Londen. Daar zit hij eerst een aantal weken in een interneringskamp voor 'vijandelijke buitenlanders'. In 1950 keert hij terug naar Duitsland. Hij maakt affiches en boekomslagen en exposeert ouder werk. Heartfields grote artistieke kracht is het protest dat van het beeld afspat. Dat is op de expositie in Zwolle goed verbeeld.

Te Dada

Na de oorlog keert Heartfield terug naar Duitsland (dan de DDR) en valt zijn werk stil. Dat zal te maken hebben hebben met het culturele klimaat. De DDR heeft in de eerste jaren na de oorlog vooral belangstelling voor de heroïsche propaganda-stijl die in de Sovjetunie is opgekomen. Daar is Heartfield veel te Dada voor. Maar ook als er meer culturele ruimte komt in de DDR komt Heartfield niet meer tot artistieke bloei. Hoe ging Heartfield hiermee om? Het opgaan en blinken van deze kunstenaar is goed in kaart gebracht op deze tentoonstelling.Verzinken is de afwezige. De tentoonstelling laat veel vragen open. Wie was Heartfield vóór zijn politieke werk. Zijn eigen werk is vernietigd, maar werk van de andere Berlijnse expressionisten had Heartfields culturele wereld kunnen schetsen. En was zijn werk uniek in zijn tijd? Werk van andere politieke kunstenaars uit dezelfde tijd had Heartfields werk in een context geplaatst en de tentoonstelling verdiept.

Leuke vondst is dat De Fundatie in de aangrenzende zaal vrolijke, kleurrijke affiches heeft hangen van de (Oost)Duitse Jürgen Haufe (1949 - 1999). Blijkbaar kon pas na de 'Wende' het culturele leven weer gaan bloeien in de DDR, lijkt daarmee de boodschap van de tentoonstelling. Al Heartfields inzet voor het communisme ten spijt.

John Heartfield (1891 - 1968) De fotografie als wapen 20 september t/m 3 januari 2010 Museum De Fundatie Paleis aan de Blijmarkt, Zwolle.

Tekst: Gertine Wilders Verschenen in Nederlands Dagblad